Sergi: Avrupa’nın Hasta Adamı: Mimar
Sanatçı: Dor Guez
Küratör: Yael Messer
Yer: Depo İstanbul
Tarih: 15 Eylül – 29 Ekim 2017
Dor Guez’in Depo’daki kişisel sergisi, beş parçadan oluşan “Avrupa’nın Hasta Adamı” projesinin ikinci bölümünü içeriyor. Projede video, enstalasyon, fotoğraf, scanogram ve ses gibi çeşitli malzeme ve teknikle üretilmiş işler yer alıyor.
“Avrupa’nın Hasta Adamı” 19. yüzyıl sonlarında Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşüne atıfta bulunan bir ifade. Guez bu tabiri, Ortadoğu’daki birkaç devletin kültürel tarihini, bu ülkelerde askere alınmış ve 20. yüzyıldaki çeşitli savaşlara katılmış sanatçılar aracılığıyla incelemek üzere kullanıyor. Devam etmekte olan bu projenin diğer bölümlerinde olduğu gibi bu sergide yer alan iş de asker olduğu için eser üretmeyi bırakmak zorunda kalmış bir kişiyle ilgili.
“Avrupa’nın Hasta Adamı: Mimar”, 1930’ların sonunda mezun olduktan sonra askere alınan bir mimarlık öğrencisinin, Kemal P.’nin hikâyesini ele alıyor. İki kanallı video, Kemal’in 1938 tarihli fotoğraflarından, Zafer Bayramı geçit törenini ve aynı yıl birkaç ay sonra gerçekleşen Atatürk’ün cenaze merasimini belgeleyen on üçüne odaklanıyor.
Birinci kanalda, fotoğrafları anlatan, belgelenen mekânlar ve olaylar hakkında yorum yapan mimarlık öğrencisi Kemal P.’nin hikâyesini duyuyoruz. İkinci kanal ise bu olayların gerçekleştiği mimari çevreyle ilgili çizimleri gösteriyor. Atatürk Orman Çiftliği, Zafer Meydanı, Güven Park ve Ulus Meydanı gibi yapılar, anıtlar ve meydanlara bakıldığında, Osmanlı İmparatorluğu’ndan Türkiye Cumhuriyeti’ne evrilirken Türkiye’de gerçekleşen mimari değişimlerin izini sürmek olası. Tükiye’nin tarihsel dönüşümünü belgeleyen bu fotoğraflar aracılığıyla aynı zamanda Kemal P. ve Ahmed arasındaki arkadaşlığın gelişimini izliyoruz.
Video, Türkiye Cumhuriyeti’nin “mimarı” Kemal Atatürk hakkında bir hikâyeyle başlıyor. Atatürk 1929’da İstanbul’dan Bursa’ya gemiyle seyahat eder. Marmara kıyıları boyunca süren yolculuğu sırasında bir çınar ağacı dikkatini çeker. Ağaca o kadar hayran olur ki özel evini tam yanına yaptırmakla kalmaz, daha sonra ağacın dalları eve, pencerelere zarar verme tehlikesi yaratacak kadar yaklaşınca Atatürk ağacı tadil etmek yerine evin yerini değiştirmeyi tercih eder.
Sergide Kemal P. tarafında yıllar içinde toplanmış, üniformalı erkekleri (asker, polis, izci) askeri geçit törenlerinde, ordugâhlarda, kıta eğitiminde, stüdyo çekimlerinde, bireysel portreler, gruplar ve çiftler halinde gösteren fotoğraflardan oluşan bir koleksiyon da yer alıyor.
Kudüs’te Filistinli ve Tunuslu-Yahudi bir ailede doğan Dor Guez halen Yafa’da yaşıyor ve çalışıyor. Yapıtları dünyanın çeşitli yerlerinde 30’dan fazla kişisel sergiyle gösterildi.
Dor Guez’in, “Avrupa’nın Hasta Adamı: Mimar”, Yael Messer’in küratörlüğünde Depo İstanbul’da 15 Eylül – 29 Ekim 2017 tarihleri arasında görülebilir.
Fotoğraflar: Güncel Sanat Arşivi